Amaç: Bu araştırma, yatarak tedavi gören bağımlılık tanılı hastalarda Dikkat Eksikliği ve
Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri, dürtüsellik, duygusal düzenleme güçlüğü ve
bağımlılık şiddeti arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, DEHB belirtileri ile
bağımlılık şiddeti arasındaki ilişkide dürtüsellik ve duygusal düzenleme güçlüğünün aracı
rolünü test etmek hedeflenmiştir.
Yöntem: Kesitsel ve ilişkisel desende tasarlanan bu çalışmaya, NP Beyin Hastanesi AMATEM
kliniğinde yatarak tedavi gören, 18–60 yaş aralığında ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre alkol
veya madde kullanım bozukluğu tanısı almış 100 gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Veriler
Sosyodemografik Bilgi Formu, Yetişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi
Bildirim Ölçeği (ASRS), UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği, Duygusal Düzenleme Güçlüğü
Ölçeği (DDGÖ) ve Bağımlılık Profili İndeksi (BAPİ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin
analizinde korelasyon, regresyon ve bootstrap temelli aracılık analizleri uygulanmıştır.
Bulgular: Korelasyon analizleri sonucunda DEHB belirtileri ile bağımlılık şiddeti arasında
pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,507; p<0,01). Regresyon
analizleri, DEHB belirtilerinin bağımlılık şiddetini anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir
(β=0,509; p<0,001). Bootstrap temelli aracılık analizlerinde, duygusal düzenleme güçlüğünün
DEHB belirtileri ile bağımlılık şiddeti arasındaki ilişkide tam aracı rol üstlendiği belirlenmiştir
(dolaylı etki=0,192; %95 GA [0,068–0,329]; aracılık oranı=%72,68). 1
Dürtüsellik alt boyutları incelendiğinde ise yalnızca negatif aciliyetin anlamlı bir aracı etki
gösterdiği bulunmuştur. Paralel çoklu aracılık modelinde, her iki aracı değişken birlikte ele
alındığında duygusal düzenleme güçlüğünün baskın aracı mekanizma olduğu görülmüştür.
Sonuç: Araştırma bulguları, bağımlılık tanılı bireylerde DEHB belirtilerinin bağımlılık şiddeti
ile yakından ilişkili olduğunu ve bu ilişkide duygusal düzenleme güçlüğünün merkezi bir rol
oynadığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, bağımlılık tedavi süreçlerinde DEHB
belirtilerinin rutin olarak değerlendirilmesi ve duygu düzenleme becerilerini hedefleyen
müdahalelerin tedavi programlarına entegre edilmesinin önemine işaret etmektedir.